Na današnji dan proglašena autonomija Bosne u Osmanskom carstvu
Na današnji dan, 12. septembra 1831. godine u Sarajevu
je formalno proglašena autonomija Bosne u sklopu Osmanskog carstva. To
je jedan od velikih i važnih datuma u povijesti BiH, naročito povijesti
njene državnosti - istaknuo je za Agenciju Fena profesor Fakulteta
političkih nauka i predsjednik BZK "Preporod" Senadin Lavić
On naglašava da se taj datum vezuje za slavnu ličnost
Huseina-kapetana Gradaščevića, te da će tim povodom u znak sjećanja na
ovaj historijski datum "Preporod", Vijeće kongresa bošnjačkih
intelektualaca i Bošnjački institut danas u Sarajevu organizirati
prigodan skup.
"Taj datum ćemo obilježiti u Bošnjačkom institutu, uz podsjećanje na
događaj iz 19. stojeća kojim je iskazano da u BiH postoji svijest o
svojoj državi, te da se iz toga razvio koncept koji ćemo mi tek 90-ih
godina 20. stojeća ostvariti internacionalnim priznavanjem Republike BiH
kao članice Ujedinjenih nacija", istaknuo je Lavić.
U programu sjećanja na ovaj datum učestvovat će profesor Ahmed Alčić
koji je pisao o Huseinu-kapetanu Gradaščeviću i pokretu za autonomiju
Bosne 1831. godine, teoretičar prava i države Omer Ibrahmagić,
historičar Ibrahim Pašić te moderator i voditelj programa Senadin Lavić.
Godine 1831. diže se veliki ustanak Bošnjaka za autonomiju Bosne na
čijem je čelu bio Husein-kapetan Gradaščević. Te iste godine bosanska
vojska, predvođena Gradaščevićem, osvaja Travnik i zarobljava vezira, te
ga javno ponižava tjerajući ga da skine novu "reformsku" odjeću i obuče
tradicionalnu nošnju.
Bosanska vojska zatim s više od 25.000 vojnika nanosi značajan poraz
Velikom veziru na Kosovu, a 12. septembra 1831. godine u Sarajevu i
zvanično proglašava autonomiju Bosne. To je praktično značilo punu
nezavisnost Bosne, iako je diplomatski poručeno sultanu da će on i dalje
biti smatran vrhovnim vladarom Bosne.
Sultan potom uspijeva unijeti neslogu među Bošnjake među kojima nalazi
izdajnike u liku Ali-age Rizvanbegovića i Smail-age Čengića. Šalje
veliki vojni kontigent s više od 30.000 vojnika na Sarajevo, pa bosanska
vojska doživljava veliki poraz u maju 1832. godine. Husein-kapetan
Gradaščević se tada povlači u Austriju.
Pokret za autonomiju, odnosno punu nezavisnost Bosne, biva ugušen tek
1850. godine, dok prije toga 1836. godine nekoliko kapetana iz okoline
Bihaća diže ustanak kojeg krvavo guše vojne trupe iz Anatolije.